Lek. Andrzej Kroszczyński

Rwa kulszowa i ból pleców - skuteczne leczenie
Specjalizacja w USA
tel: 62/ 757 33 53, 785-752-225

Rwa kulszowa

Rwa kulszowa ,zwana też korzonkami lub ischialgią jest częstym i bardzo bolesnym schorzeniem charakteryzującym się bólem biegnącym od dolnego odcinka pleców lub pośladków do kończyny dolnej. Leczenie rwy kulszowej powinno być szybkie i skuteczne.  Tradycyjne terapie niestety trwają długo i często nie przynoszą wystarczającej poprawy. Natychmiastową i znaczącą ulgę w cierpieniu możemy osiągnąć, stosując przezotworowe zastrzyki nadtwardówkowe.

 

Definicja

Rwa kulszowa to zespół objawów wywołanych uciskiem na nerwy rdzeniowe (radykulopatią) L4, L5 lub S1 wchodzące w skład nerwu kulszowego (największy nerw w organizmie człowieka), lub rzadziej uszkodzeniem na przebiegu samego nerwu kulszowego.

 

Objawy

Silny, przeszywający ból promieniujący od dolnego odcinka pleców (okolicy lędźwiowej) lub pośladków do tylnej lub bocznej części kończyn dolnych, często aż do stopy. Jest to ból przypominający drętwienie nogi, drażnienie prądem elektrycznym, cierpnięcie, mrowienie (parestezje). Z reguły ból jest jednostronny, jednak w przypadku rwy kulszowej obustronnej promieniuje do obu nóg. Bardzo często uniemożliwia lub poważnie zakłóca sen. Brak snu przyczynia się do zwiększenia dyskomfortu pacjenta.

 

Objawy alarmowe

Niezwłocznie skontaktuj się z lekarzem lub zadzwoń na numer alarmowy, jeśli wystąpią u Ciebie:

  • niedowład – znaczne osłabienie lub paraliż kończyny dolnej (rwa kulszowa porażenna), co najczęściej objawia się opadaniem stopy
  • zaburzenia kontrolowania oddawania moczu lub/i stolca wywołane uszkodzeniem funkcji zwieraczy pęcherza moczowego i/lub odbytu.
  • zaburzenia czucia.

Przyczyny

Dyskopatia

Zewnętrzna część dysku międzykręgowego w kręgosłupie ulega pęknięciu, a jego galaretowate wnętrze zostaje wyciśnięte na zewnątrz, tworząc tak zwaną przepuklinę jądra miażdżystego. Powoduje to ucisk i drażnienie korzenia nerwowego, co wywołuje bardzo nieprzyjemny i silny ból. Wyciśnięte jądro miażdżyste wywołuje również zapalenie korzenia nerwowego oraz jego obrzęk w otworze międzykręgowym, co prowadzi do niedokrwienia nerwu. Obrzęknięty nerw jest jak gdyby podduszany w otworze, co pogłębia konflikt korzeniowy z przepukliną jądra miażdżystego. Precyzyjne podanie leków w miejsce ucisku podczas przezotworowych zastrzyków nadtwardówkowych. powoduje ustąpienie zapalenia i obrzęku oraz szybkie ustąpienie bólu.

Zwężenie kanału kręgowego (ciasnota kanału kręgowego)

Kiedy otwory międzykręgowe lub kanał kręgowy ulegają zwężeniu prowadzi to do ucisku rdzenia kręgowego i nerwów. Najczęściej jest to spowodowane zmianami zwyrodnieniowymi (degeneracją) kręgosłupa.

Zespół mięśnia gruszkowatego (rwa kulszowa gruszkowata)

Rola mięśnia gruszkowatego jako przyczyny rwy kulszowej jest kontrowersyjna. Mięsień gruszkowaty znajduje się głęboko wewnątrz pośladka i z reguły przebiega on w całości nad nerwem kulszowym. U niektórych osób nerw kulszowy przebiega nad mięśniem, lub dzieli się na dwie części, jedna biegnie pod, a druga nad mięśniem. Według niektórych badaczy w pewnych okolicznościach mięsień gruszkowaty może uciskać nerw kulszowy wywołując objawy rwy.

Ciąża

Podczas ciąży następuje zwiększenie masy ciała, przesunięcie się środka ciężkości oraz zmiany hormonalne prowadzące do rozluźnienia stawów miednicy. Powyższe zmiany, wraz z uciskiem spowodowanym przez rosnącą macicę i płód mogą prowadzić do wystąpienia bólów pleców oraz rwy kulszowej.

Inne przyczyny

Rwa kulszowa może być również spowodowana przez guzy uciskające rdzeń kręgowy lub korzenie nerwowe. Uraz kręgosłupa, jak na przykład w wypadku samochodowym może spowodować rwę.

Rozpoznanie i diagnostyka

Najważniejsze jest badanie przez doświadczonego lekarza, specjalistę rehabilitacji medycznej, ortopedy, neurologa bądź neurochirurga. Poprzez dokładne badanie pacjenta lekarz jest w stanie z dużym prawdopodobieństwem znaleźć przyczynę bólu. Rezonans magnetyczny kręgosłupa lędźwiowego jest bardzo pomocny w diagnostyce rwy kulszowej, gdyż to badanie obrazowe jest w stanie dokładnie pokazać przepukliny oraz wypukliny krążków (dysków) międzykręgowych kręgosłupa oraz ich ucisk na nerwy rdzeniowe wchodzące w skład nerwu kulszowego. Zdjęcie RTG kręgosłupa L-S (lędźwiowo-krzyżowego) może być również pomocne, jakkolwiek dostarcza mniej informacji niż rezonans.

 

Rwa kulszowa – leczenie

Leczenie rwy kulszowej powinno mieć na celu szybką i kompletną ulgę w cierpieniu, tak aby pacjenci mogli jak najszybciej zapomnieć i bólu i znów cieszyć się życiem.
 

Leczenie minimalnie inwazyjne (nieoperacyjne): przezotworowe zastrzyki nadtwardówkowe

Najszybsze wyniki leczenia osiągamy, kiedy leki podane są dokładnie tam, gdzie znajduje się źródło bólu, czyli w bezpośrednią okolicę uciśniętego przez dysk korzenia nerwowego. Przezotworowe zastrzyki nadtwardówkowe (epiduralne, nadoponowe) (ang. Transforaminal Epidural Steroid Injections) pozwalają to na uzyskanie szybkiej i znaczącej poprawy oraz uniknięcie skutków ubocznych przyjmowania dużych dawek tabletek przeciwbólowych. Jest to rodzaj bardzo precyzyjnej blokady, która szybko likwiduje zapalenie i obrzęk nerwu oraz zmniejsza jego ucisk, przez co pacjent szybko doznaje uczucia głębokiej ulgi w cierpieniu. Niezbędne są specjalistyczny sprzęt i doświadczenie, dzięki którym lekarz podaje lek dokładnie w miejsce ucisku. Takie leczenie trwa krótko jest to zabieg ambulatoryjny, pacjent idzie po nim do domu.

 

Dlaczego nieleczenie lub nieskuteczne leczenie rwy kulszowej jest niebezpieczne?

Nieleczony ból utrwala się, prowadząc do powstania bólu przewlekłego, który jest znacznie trudniejszy do wyleczenia. Z czasem wytwarzają się zmiany w mózgu, rdzeniu kręgowym oraz układzie ruchu, których odwrócenie bywa czasochłonne. Wytwarzają się przykurcze stawowe oraz punktów spustowych, które potęgują ból. Chorzy zaczynają być apatyczni, drażliwi, mają problemy z koncentracją i pamięcią. Ból często zaburza życie seksualne.

 

Rwa kulszowa – leczenie farmakologiczne

Najczęściej stosowane środki przeciwbólowe nie są w stanie usunąć przyczyny bólu, czyli ucisku na korzeń nerwowy. Poza tym ból towarzyszący rwie kulszowej jest bólem neuropatycznym i dlatego wymaga leków działających bezpośrednio na układ nerwowy. Leki przeciwbólowe i przeciwzapalne podane ogólnie (tabletki lub zastrzyki) w dużych dawkach i stosowanie przewlekle nie tylko nie powodują pełnej i trwałej poprawy, ale mogą też zaszkodzić, uszkadzając organy wewnętrzne, takie jak żołądek, nerki i wątroba. Leczenie rwy kulszowej witaminami takimi jak witamina B12 lub B1 nie pomaga i nie ma żadnego uzasadnienia. Maść rozgrzewająca bądź chłodząca, jak na przykład maść końska działa jedynie objawowo stymulując zakończenia nerwowe i w pewnym stopniu maskując ból.

 

Leczenie operacyjne

W niektórych przypadkach nie da się uniknąć leczenia operacyjnego.Wystąpienie jednego z wyżej wymienionych objawów alarmowych stanowi wzkazanie do niezwłocznego leczenia operacyjnego, które jest przeprowadzane przez neurochirurga lub ortopedę.

 

Rehabilitacja

Rehabilitacja w leczeniu rwy kulszowej ma znaczenie pomocnicze. Jakkolwiek nie działa ona na przyczynę bólu, jednak pomaga w usprawnianiu pacjenta, poprawie siły mięśni oraz zapobieganiu i/lub niwelowaniu przykurczów stawowych poprzez ćwiczenia rozciągające. Rehabilitacja ma szczególne znaczenie przypadku rwy kulszowej z porażeniem. Fizjoterapia powinna być dostosowana do indywidualnych potrzeb pacjenta i przeprowadzana przez doświadczonego terapeutę. Przykładem fizykoterapii są ćwiczenia stosowane w metodzie McKenziego lub Ortopedyczna terapia manualna – OMT Kaltenborn-Evjenth Konzept. Stosowanie metod takich jak TENS (transcutaneous electrical nerve stimulation – przezskórna stymulacja nerwów) lub masaż powoduje tymczasowe zmniejszenie odczuwania bólu w stymulowanych miejscach.

 

Domowe sposoby leczenia

Stosowanie domowych i naturalnych metod leczenia rwy kulszowej, takich jak ciepłe okłady, kompresy, ćwiczenia i rozciąganie należy najpierw skonsultować z lekarzem. Przyczyn bólu pleców i nóg jest bardzo wiele i tylko doświadczony specjalista po dokładnym zbadaniu pacjenta może poprawnie zdiagnozować przyczynę bólu i zalecić odpowiednie leczenie, które zapewni możliwie jak najszybszą ulgę w cierpieniu.

 

Leczenie metodami medycyny alternatywnej

Metodą alternatywną, mogącą mieć pomocnicze zastosowanie w leczeniu rwy kulszowej, jednak która nie zastępuje leczenia przyczyny bólu, jest akupunktura. Doświadczony terapeuta może chwilowo zmniejszyć uczucie bólu i rozluźnić mięśnie. Akupunktura jest sztuką i nie polega na wkłuwaniu igieł według książkowych przepisów. W tej sztuce najważniejsza jest głęboka komunikacja z pacjentem oraz poczucie przepływu energii Czi podczas nakłucia igłą. Metody takie jak leczenie pijawkami (hirudoterapia), bioenergoterapia, homeopatia nie są skuteczne. Kręgarstwo inaczej zwane chiropraktyką nie leczy rwy kulszowej, gdyż wysuniętego dysku nie można z powrotem wstawić lub wepchnąć. Dysk jest zlokalizowany od strony brzucha, dlatego jego „nastawianie” bądź wstawianie go na miejsce poprzez uciskanie grzbietu, skręcanie tułowia bądź uderzanie pleców jest fizycznie niemożliwe, a stosowanie agresywnych manewrów na chorym kręgosłupie może być niebezpieczne.

 

Rwa kulszowa, a sport

Uprawianie sportu ma kluczowe znaczenie dla zdrowia oraz pełnego czerpania radości z życia. Ćwiczenia fizyczne powodują wyzwolenie się endorfin, które naturalnie zmniejszają odczuwanie bólu i poprawiają nastrój. Podczas leczenia rwy kulszowej treningi powinny zostać odpowiednio dostosowane, tak aby przyczyniały się do poprawy zdrowia, a nie powodowały zaostrzenie bólu. Uprawianie sportu u pacjentów z rwą kulszową powinno być wcześniej skonsultowane ze specjalistą, a poniższy tekst jest przeznaczony jedynie dla celów informacyjnych.

 

Bieganie

Podczas biegania należy dążyć do zminimalizowania ruchu pionowego (góra-dół) kręgosłupa. Ruch taki powoduje powstanie przeciążeń, tak że siła działająca na kręgosłup staje się większa. W związku z tym należy zmniejszyć prędkość biegu lub tymczasowo zamienić bieganie na chodzenie. W miarę poprawy dolegliwości można stopniowo wracać do intensywnego biegania.

 

Siłownia

Osobny artykuł: Rwa kulszowa, a siłownia
Podczas leczenia rwy kulszowej nie należy wykonywać ćwiczeń dodatkowo obciążających kręgosłup, czyli trzymania ciężaru w rękach lub na barkach siedząc lub stojąc. U części pacjentów w miarę ustępowania objawów i pod okiem doświadczonego specjalisty można stopniowo wracać do obciążania kręgosłupa.

 

Pływanie i ćwiczenia na basenie

Ćwiczenia na basenie często przynoszą ulgę, gdyż w wodzie ciało staje się lżejsze i obciążenie kręgosłupa zmniejsza się. U większości pacjentów najlepsze wyniki uzyskuje się w wodzie o temperaturze 29-34.4°C, gdyż ciepła woda rozluźnia napięte mięśnie, co zmniejsza ból i pomaga w rozciąganiu.

 

Joga

Joga: stosowanie jogi w rwie kulszowej powinno być uprzednio skonsultowane ze specjalistą. Niektóre z pozycji jogi mogą powodować wzmożony ból i są często przeciwwskazane, natomiast inne mogą w pewnych sytuacjach przynosić ulgę. Tylko po dokładnym zbadaniu pacjenta można stwierdzić, które pozycje mogą być pomocne, a których należy unikać.