Rwa kulszowa: objawy, jak rozpoznać – przewlekła i ostra

Rwa kulszowa charakteryzuje się silnym bólem pośladka, promieniującym wzdłuż tylnej części uda aż do łydki i stopy. Ból ten najczęściej jest spowodowany przepukliną dysku, która drażni korzeń nerwowy w kręgosłupie. Nieleczony ból najczęściej trwa kilka tygodni, ale może utrzymywać się przez miesiące, a nawet lata. Czas cierpienia możemy znacznie skrócić stosując leki przeciwzapalne oraz odpowiednio dobrane ćwiczenia. Najszybsze wyleczenie osiągamy otrzymując zastrzyk nadtwardówkowy, za pomocą którego leki zostają podane bezpośrednio do źródła bólu i wygaszają istniejący tam stan zapalny.
Rwa kulszowa

Rwa kulszowa – co to jest?

Rwa kulszowa jest zespołem objawów wywołanych zaburzeniami ze strony nerwu kulszowego. W większości przypadków głównym objawem jest ból promieniujący od pośladka do stopy. Mogą również występować pogorszenie czucia oraz siły mięśni poruszających stopą.

Synonimy rwy kulszowej

Po polsku: rwa kulszowa, korzonki (chociaż najczęściej jako korzonki rozumie się ból pleców na dole)
Po angielsku: sciatica
Po łacinie: ischialgia
Kod międzynarodowy: ICD10: M54.3M54.4

Rwa kulszowa – objawy

Objawy rwy kulszowej zależą od jej czasu trwania oraz ciężkości.

Ostra rwa kulszowa

Ostry atak rwy kulszowej często pojawia się bez uchwytnej przyczyny. Może jednak być poprzedzony tak zwanym przewianiem, czyli oddziaływaniem zimnego powietrza. W części przypadków pojawia się po nagłym schyleniu się, lub podnoszeniu ciężaru przy zaokrąglonym grzbiecie lub/i skręcie tułowia.

 

Rwa kulszowa objawy

Lumbago

Z reguły pierwszym objawem rwy kulszowej jest ból dolnego odcinka pleców czyli lumbago, które potocznie jest nazywane atakiem „korzonków”.

Ból kończyny dolnej

Ból nogi - typowy objaw rwy kulszowej

Następnie pojawia się główny objaw rwy kulszowej, czyli silny, rwący, przeszywający ból promieniujący od dołu pleców (lędźwie, okolica kości krzyżowej) lub pośladków do tylnej lub bocznej części uda, tylno-bocznej łydki, często aż do stopy. Jeżeli podrażniony jest korzeń S1, ból promieniuje do kostki zewnętrznej, natomiast w przypadku korzenia L5 dolegliwości odczuwane są w dużym palcu. Ból  przypomina drętwienie nogi, drażnienie prądem elektrycznym, cierpnięcie, mrowienie (parestezje). Z reguły ból jest jednostronny, jednak w przypadku rwy kulszowej obustronnej promieniuje do obu nóg.

Wykrzywienie tułowia

Często występuje silny skurcz mięśni tułowia, który może prowadzić do charakterystycznego wykrzywienia tułowia i miednicy.

 

 

Rwa kulszowa - wykrzywienie grzbietu

Charakterystyczne wykrzywienie tułowia w rwie kulszowej. Źródło: Wellcome Images

 

Niekiedy jedna z nóg nagle wydaje się krótsza, występują kłopoty w poruszaniu się. Pacjenci często określają te dolegliwości mówiąc, że ich „powykrzywiało. Ból bardzo często uniemożliwia lub poważnie zakłóca sen. Brak snu dodatkowo przyczynia się do zwiększenia dyskomfortu pacjenta. ból promieniujący do nogi. Dolegliwości bywają bardzo silne, mogą utrudniać pracę oraz zwykłe, codzienne czynności.

Jeżeli ucisk na nerw nie jest niewielki, dolegliwości te stopniowo łagodnieją i ustępują po kilku tygodniach bólu. Możemy ten okres znacznie skrócić stosując leczenie przeciwzapalne, które jest najszybsze oraz najbardziej skuteczne, kiedy lek zostaje podany bezpośrednio do źródła bólu poprzez zastrzyk nadtwardówkowy.

Przewlekła rwa kulszowa

Jeżeli ucisk na nerw jest znaczny i atak rwy kulszowej nie jest prawidłowo leczony, może dość do utrwalenia się objawów, które utrzymują się przez wiele miesięcy lub lat.

Zmiany w psychice

Długotrwałe krążenie impulsów bólowych prowadzi do powstania zmian w układzie nerwowym, a nawet do zaników mózgu. Chorzy stają się drażliwi i przygnębieni. Pogarsza się pamięć oraz zdolność do skupienia uwagi. Znacznie zmniejsza się efektywność pracy oraz mogą występować problemy w relacjach z bliskimi. Częste jest również obniżenie popędu płciowego i zaburzenia seksualne.

Przykurcze mięśniowe

Wytwarzają się przykurcze w stawach, przez co nieprawidłowa postawa ciała utrwala się. W mięśniach dochodzi do tworzenia się wielu punktów spustowych, które powodują dodatkowy ból. Mogą pojawiać się też zaniki mięśni.

 

Leczenie przewlekłej rwy kulszowej jest jak najbardziej możliwe, jednak z reguły jest ono dłuższe i bardziej skomplikowane od leczenia rwy w fazie początkowej.

Objawy alarmowe w rwie kulszowej

Niezwłocznie skontaktuj się z lekarzem lub zadzwoń na numer alarmowy, jeśli wystąpią u Ciebie:

  • niedowład – znaczne osłabienie lub paraliż kończyny dolnej (rwa kulszowa porażenna), co najczęściej objawia się opadaniem stopy, albo niemożnością stanięcia na palcach.
  • zaburzenia kontrolowania oddawania moczu lub/i stolca wywołane uszkodzeniem funkcji zwieraczy pęcherza moczowego i/lub odbytu.
  • zaburzenia czucia.

Są to tak zwane objawy ubytkowe rwy kulszowej i świadczą o  uszkodzeniu nerwu. Jeśli korzeń nerwowy nie zostanie  szybko odbarczony, objawy te mogą pozostać na stałe.

Przyczyny rwy kulszowej

Główny artykuł: Rwa kulszowa – przyczyny
Typową przyczyną rwy kulszowej jest zapalenie lub/i ucisk korzeni nerwowych w kręgosłupie lędźwiowym.

 

Najczęstsze przyczyny takiego stanu rzeczy to:

  • Przepuklina jądra miażdżystego dysku, zwana potocznie wypadniętym dyskiem
  • Ciasnota kanału kręgowego nazywana też stenozą. Z reguły jest ona powodowana przez masywne zmiany zwyrodnieniowe, lub/i przesunięcie się kręgów jeden na drugim nazywane kręgozmykiem.
Rwa kulszowa - ucisk korzenia

Ucisk i zapalenie korzenia (po prawej) przez zmiany zwyrodnieniowe i przepuklinę dysku

Jak rozpoznać rwę kulszową?

Badanie lekarskie

Najważniejsze jest dokładne badanie i postawienie właściwej diagnozy przez doświadczonego lekarza, który wie jak rozpoznać rwę kulszową. Specjalistami od leczenia rwy kulszowej są lekarze rehabilitacji medycznej, ortopedzi, neurolodzy i neurochirurga. Poprzez wywiad oraz umiejętne badanie przedmiotowe pacjenta lekarz jest w stanie z dużym prawdopodobieństwem znaleźć przyczynę bólu. Badanie obejmuje szereg testów, z których najbardziej znanym jest test Lasègue’a (ang. Lasègue’s test). Objaw Lasègue’a polega na pojawianiu się charakterystycznego bólu pośladka, tylnej części uda oraz łydki podczas unoszenia wyprostowanej w kolanie kończyny dolnej, kiedy pacjent leży na plecach.

Rezonans magnetyczny (MRI)

Rezonans magnetyczny kręgosłupa lędźwiowego jest bardzo pomocny w diagnostyce rwy kulszowej, gdyż to badanie obrazowe jest w stanie dokładnie pokazać przepukliny i wypukliny krążków (dysków) międzykręgowych kręgosłupa oraz ich ucisk na nerwy rdzeniowe wchodzące w skład nerwu kulszowego. Rezonans magnetyczny to najlepsze badanie w diagnostyce rwy kulszowej i bólu pleców.

Tomografia komputerowa

Badanie tomografii komputerowej jest przeprowadzane u pacjentów, u których istnieją przeciwwskazania do wykonania rezonansu magnetycznego. Najczęściej dotyczą one niekompatybilnych z rezonansem implantów takich jak śruby, płytki, rozruszniki serca. Tomografia komputerowa również pomaga rozpoznać rwę kulszową, szczególnie kiedy chcemy uwidocznić struktury kostne.

Zdjęcie RTG

Zdjęcie rentgenowskie kręgosłupa L-S (lędźwiowo-krzyżowego) może być również pomocne, jakkolwiek dostarcza mniej informacji niż rezonans lub tomografia.

Badania krwi

Najczęściej badania krwi nie są konieczne. W pewnych przypadkach należy jednak zbadać morfologię, OB, CRP, INR oraz APTT.

Jak wyleczyć rwę kulszową?

Główny artykuł: Rwa kulszowa – leczenie

Leczenie rwy kulszowej powinno prowadzić do jak najszybszego wygaszenia zapalenia w kręgosłupie i ustąpienia objawów, aby nie dopuścić do powstania powikłań, a pacjent mógł zacząć normalnie żyć.

 

 

leki-przeciwsapalne-rwa-kulszowa
Najważniejsze jest intensywne leczenie przeciwzapalne, które działa najszybciej i najskuteczniej, jeśli leki podane są do źródła bólu poprzez zastrzyk nadtwardówkowy.

 

Ważnym elementem leczenia rwy kulszowej jest rehabilitacja. Działa ona głównie w oparciu o specjalne ćwiczenia które powinny być dobrane odpowiednio dla każdego pacjenta.

 

Rwa kulszowa, a sport

Główny artykuł: Rwa kulszowa, a sport

Aby powrócić do uprawiania sportu, należy zacząć od  wygaszenia stanu zapalnego w kręgosłupie. Następnym etapem jest rehabilitacja, która ma zadanie przywrócić prawidłową biomechanikę. W zależności od przyczyny bólu oraz rodzaju sportu, często można powoli wracać jego uprawiania jeszcze podczas leczenia rwy. Powinno to się odbywać pod opieką doświadczonego specjalisty, aby aktywność fizyczna była bezpieczna oraz przyczyniała się do ustąpienia objawów.