Ból biodra – przyczyny, objawy, badania
5 (100%) 2 votes

Aby skutecznie pozbyć się bólu biodra, należy najpierw poznać jego źródło. Przyczyn  bólu może być wiele i jedynie część z nich wynika ze schorzeń samego stawu biodrowego, pozostałe mają inne pochodzenie.

Poniżej opisuję charakterystyczne objawy najczęstszych przyczyn bólu biodra. Poznanie ich powinno pomóc w  odkryciu źródła dolegliwości oraz w udzieleniu odpowiedzi na pytanie, jakie badania należy wykonać. Trzeba pamiętać, że diagnozowanie samego siebie jest trudne i mało obiektywne, dlatego w celu uzyskania ostatecznej diagnozy należy zwrócić się do lekarza.

Ból biodra - przyczyny

Zwyrodnienie stawu biodrowego

Choroba zwyrodnieniowa stawu biodrowego zwana też koksartrozą jest bardzo powszechną przyczyną bólu biodra, a jej częstość wzrasta wraz wiekiem.

Zwyrodnienie stawu biodrowego

Objawy

Objawy zwyrodnienia stawu biodrowego przeważnie narastają powoli w przeciągu lat. Najczęściej są to:

  • Ból w pachwinie, biodrze i pośladku, który może promieniować do kolana. Ból jest najbardziej dokuczliwy rano, przy wstawaniu z łóżka, ale nasila się również podczas długiego chodzenia lub uprawiania sportu.
  • Sztywność i ograniczenie zakresu ruchu, które jest najbardziej dokuczliwe rano.
  • Utykanie, kaczkowaty, kołyszący się chód
  • Osłabienie mięśni poruszających udem
  • Pochylanie się do przodu podczas chodzenia
  • Chrobotanie, trzaskanie i strzykanie w stawie

Przyczyny

Choroba zwyrodnieniowa stawu biodrowego jest skutkiem zużycia stawu. W młodości niewielkie uszkodzenia stawów same się goją, jednak z wiekiem możliwości regeneracyjne organizmu maleją i kumulują się niewygojone uszkodzenia. Prowadzi to do deformacji stawu, która jest przyczyną bólu, sztywności oraz uczucia strzykania i chrupania podczas poruszania się.

Zwyrodnienie stawu biodrowego

Tempo tworzenia się zmian zwyrodnieniowych przyśpieszają:

  • Wiek. Pierwsze objawy mogą pojawiać się około 45. roku życia i osiągają swoje apogeum wieku 60. i 70. lat.
  • Urazy. Ciężkie urazy stawu, takie jak złamania lub zwichnięcia lub wiele mniejszych urazów, które mogą kumulować się na przykład u wyczynowych sportowców.
  • Czynniki wrodzone. Źle wykształcony staw biodrowy (dysplazja stawu biodrowego)
  • Nabyte deformacje stawu, na przykład konflikt udowo-panewkowy
  • Choroby stawów, takie jak reumatoidalne zapalenie stawów lub dna moczanowa

Badania

Obok dokładnego badania lekarskiego do diagnozy potrzebne jest zdjęcie rentgenowskie stawu biodrowego. W pewnych przypadkach lekarz może zalecić rezonans magnetyczny.

 

Rwa kulszowa i udowa

Rwa kulszowa i rwa udowa są przyczyną bólu biodra i pośladka biegnącego do kończyny dolnej.

Ból biodra, rwa kulszowa i udowa

Objawy

  • Ból biodra i pośladka promieniujący do nogi. Ma on charakter rwący, palący lub elektryczny.
  • Drętwienie nogi
  • Osłabienie mięśni. W ciężkich przypadkach mogą wystąpić trudności z podniesieniem się na palcach lub stanięciem na piętach. Stopa może opadać podczas chodzenia.
  • Pogorszenie czucia. Można mieć wrażenie, że czuje się dotyk jak przez ubranie, najczęściej dotyczy to zewnętrznej strony stopy lub w dużego palca.
  • Zaburzenia w kontrolowaniu oddawania moczu i stolca. W bardzo ciężkich przypadkach może dojść do zaburzeń ze strony zwieraczy. W przypadku wystąpienia takich objawów należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza.

Główną przyczyną bólu biodra w rwie kulszowej i uwowej jest przepuklina jądra miażdżystego kręgosłupa uciskająca korzenie rdzeniowe i powodująca ich zapalenie.

Najbardziej pomocnym badaniem jest rezonans magnetyczny kręgosłupa lędźwiowego bez kontrastu.

Zapalenie kaletki krętarza większego

Zapalenie kaletki krętarza większego kości udowej jest przyczyną bólu biodra pojawiającego się podczas leżenia na boku. Bolesność jest odczuwana po bocznej stronie biodra i uda, w miejscu, w którym można wyczuć twardą kość, a jej silne uciskanie potęguje dolegliwości.  Objawy nasilają się w nocy, podczas wstawania z krzesła, wysiadania z samochodu lub wchodzeniu po schodach.

Zapalenie kaletki krętarza większego kości udowej

Główne przyczyny zapalenia kaletki krętarzowej to

  • rwa kulszowa
  • stłuczenie biodra
  • nadmierna aktywność fizyczna, szczególnie wbieganie po schodach
  • nadmierne, asymetryczne obciążenie kończyny

Pomocne badania to USG lub w rzadkich wypadkach rezonans magnetyczny stawu biodrowego.

Entezopatia krętarza większego kości udowej

Entezopatia, czyli zapalenie i zwyrodnienie przyczepów ścięgien przyczepiających się do krętarza większego kości udowej jest przyczyną bólu z boku i z tyłu biodra. Dolegliwości nasilają się prze chodzeniu, bieganiu i leżeniu na boku.

Entezopatia krętarz mapa bólu biodra

Przyczyną entezopatii są przeciążenia mięśni przyczepiających się do krętarza większego, do których należy mięsień gruszkowaty, pośladkowy średni i pośladkowy mniejszy. Czynnikami ryzyka są:

  • Rwa kulszowa
  • Zespól mięśnia gruszkowatego
  • Zespół bólowy stawu krzyżowo biodrowego
  • Nadmierna aktywność fizyczna

W postawieniu diagnozy pomagają badania obrazujące staw biodrowy, szczególnie USG i rezonans magnetyczny.

Punkty spustowe

Punkty spustowe to bolesne w dotyku zgrubienia w mięśniach. Najczęściej znajdują się z boku uda w paśmie biodrowo-piszczelowym oraz z tyłu i boku pośladka w mięśniu pośladkowym średnim. Objawy najczęściej zmniejszają się podczas gorącej kąpieli, lub pod wpływem alkoholu, jednak alkoholem nie należy się leczyć. Na kacu dolegliwości nasilają się.

Punkty spustowe - ból biodra

 

Przyczyną jest długotrwałe i wzmożone napięcia mięśni, do którego może dochodzić w rwie kulszowej, zwyrodnieniu stawu biodrowego  lub w różnicy długości kończyn.

Staw krzyżowo biodrowy

Staw krzyżowo biodrowy jest przyczyną bólu zlokalizowanego w biodrze, pośladku i w plecach na dole.  Ból jest odczuwany głównie na dole pleców, w pachwinie, biodrze, może też promieniować do nogi. Objawy nasilają się podczas chodzenia, stania i siedzenia. Ból utrudnia lub uniemożliwia zakładanie spodni lub skarpetek na stojąco.Staw krzyżowo biodrowy - ból

Przyczyną jest najczęściej tępy uraz miednicy, na przykład upadek na pośladki. Objawy nie pojawiają się od razu, ale w ciągu kilku tygodni bądź miesięcy po urazie. Inną przyczyną są choroby zapalne, zwłaszcza zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa (ZZSK).

Badania obrazowe w tym przypadku rzadko wnoszą coś istotnego, dlatego najlepiej przed ich wykonaniem odwiedzić doświadczonego lekarza, który może wskazać jakie badania należy wykonać. W uzasadnionych przypadkach przeprowadza się rezonans magnetycznu stawów biodrowo krzyżowych oraz test na antygen HLA-B27.

Jałowa martwica głowy kości udowej

Jałowa martwica kości udowej może dawać przeróżne i niecharakterystyczne objawy, dlatego często diagnozowana jest późno. Początek choroby jest często bezbolesny, ale w końcu pojawia się ból oraz sztywność. Ból jest najczęściej umiejscowiony w pachwinie, ale może być też odczuwany w pośladku, kolanie i z boku biodra. Objawy zwykle nasilają się podczas chodzenia. Sztywność z czasem nasila się, powodując ograniczenie zakresu ruchów w stawie biodrowym.

Mapa bólu w jałowej martwicy głowy kości udowej

Przyczyny

Jałowa martwica powstaje na skutek zablokowania dopływu krwi do głowy kości udowej. Rzadko zapadają na nią ludzie zdrowi, najczęściej związana jest z obecnością czynników ryzyka takich jak:
  • Przewlekłe używanie leków sterydowych. W niektórych chorobach autoimmunologicznych pacjenci muszą przyjmować sterydy codziennie przez miesiące, a nawet lata. Przykładem takich chorób jest toczeń układowy i reumatoidalne zapalenie stawów.
  • Zwichnięcie lub złamanie kości udowej
  • Alkoholizm
  • Chemioterapia i radioterapia

Badania

Jałowa martwica głowy kości udowej jest bardzo trudna do zdiagnozowania na samym początku. W części przypadków zdjęcie rentgenowskie może być diagnostyczne, jednak znacznie lepszym badaniem jest rezonans magnetyczny stawów biodrowych.

Biodro trzaskające

Głuchy dźwięk, lub wyczuwalne przeskakiwanie przy pewnych ruchach jest objawem zespołu trzaskającego biodra, zwanego też zespołem przeskakującego biodra. Przyczyną jest przez nadmiernie napięte ścięgna lub znajdujące się z boku uda pasmo biodrowo piszczelowe, które przeskakują nad wystającymi kośćmi, zwłaszcza krętarzem większym. Przeskakiwaniu może towarzyszyć zapalenie kaletek i ścięgien (entezopatia). Ból jest odczuwany przede wszystkim z boku biodra, w pachwinie, rzadziej w pośladku i w udzie. Rozmieszczenie bólu zależy od konkretnego mechanizmu wywołującego trzaskanie. Strzelanie w biodrze najczęściej pojawia się przy zginaniu uda w kierunku klatki piersiowej. Problem dotyczy przede wszystkim sportowców, szczególnie biegaczy i tancerzy.

Trzaskające biodro

Badania, które mogą pomóc to USG, rzadziej rezonansu magnetyczny.

Uszkodzenie obrąbka

Uszkodzenie obrąbka stawu biodrowego może być przyczyną bólu w pachwinie wraz z blokowaniem biodra.
Uszkodzenie obrąbka stawu biodrowego - ból

Objawy

  • Ból pachwiny i biodra. Tępy, stały ból w spoczynku oraz ból przeszywający, przypominający kłucie w biodrze, który pojawia się podczas uprawiania sportu, najczęściej przy bieganiu. Dłuższe siedzenie również może nasilać ból. Dolegliwości są odczuwanie przede wszystkim w pachwinie, ale też z boku biodra, w pośladku i udzie.
  • Blokowanie biodra. Można mieć uczucie, że staw blokuje się w pewnych momentach. Z czasem może pojawić się sztywność i ograniczenie ruchu w stawie.
  • Niestabilność biodra. Chód i bieganie staje się niepewne, a biodro wydaje się niestabilne.
Objawy narastają powoli na przestrzeni tygodni lub miesięcy, ale mogą też pojawić się nagle.
  • Przewlekły ból często występuje u sportowców, szczególnie uprawiających dyscypliny, w których dużo się biega, kopie lub skręca.
  • Nagły ból może pojawiać się po urazie, na przykład podczas grania w piłkę.

Co to jest obrąbek stawu biodrowego?

Obrąbek stawowy jest elastycznym elementem zagłębienia w kości biodrowej (panewki), w której obraca się kulista głowa stawu biodrowego. Uszkodzenie obrąbka może prowadzić do bólu, blokowania oraz niestabilności stawu.
Obrąbek stawu biodrowego

Badania

Lekarz po zbadaniu pacjenta może zlecić odpowiednie badania dodatkowe, z których najdokładniejszym jest rezonans magnetyczny stawu biodrowego z dostawowym podaniem kontrastu. W pewnych sytuacjach do postawienia diagnozy może być konieczny znieczulający zastrzyk dostawowy lub artroskopia.
Zobacz także: