Zespół mięśnia gruszkowatego: objawy, przyczyny, leczenie

Co to jest zespół mięśnia gruszkowatego?

Zespół mięśnia gruszkowatego (ang. pririformis syndrome) charakteryzuje się uciążliwym bólem pośladka. Źródłem dolegliwości jest znajdujący się w głębi w pośladka mięsień gruszkowaty. Ból może promieniować do kończyny dolnej imitując objawy rwy kulszowej.

Zespół mięśnia gruszkowatego – objawy

Głównym objawem jest ból pośladka. Ból najczęściej jest zlokalizowany w okolicy kieszeni z tyłu spodni. W części przypadków ból może promieniować do nogi, przez udo, aż do stopy, co może być nieprawidłowo rozpoznane i leczone (nawet operacyjnie) jako ucisk korzenia nerwowego przez przepuklinę dysku w kręgosłupie. Czasem ból promieniuje też do pachwiny. Ból jest odczuwany jako palący, ćmiący, rwący bądź elektryczny. Z reguły dolegliwości pojawiają się, lub nasilają podczas siedzenia, zwłaszcza, jeżeli siedzi się na umieszczonym w kieszeni portfelu. Podczas chodzenia ulgę przynosi stawianie czubka stopy na zewnątrz (rotacja zewnętrzna biodra).

Zespół mięśnia gruszkowatego – przyczyny

mięsień gruszkowaty

Mięsień gruszkowaty jest znajduje się głęboko w pośladku, w bezpośrednim sąsiedztwie nerwu kulszowego. W pewnych warunkach ten mięsień musi wykonywać większą pracę niż jest do tego zaplanowany. Powoduje to pojawienie się w nim punktów spustowych, które powodują ból pośladka oraz rzutowany ból kończyny dolnej. Kiedy mięsień w wyniku nadmiernego obciążenia skraca i rozrasta, może zacząć uciskać i drażnić nerw kulszowy wywołując objawy rwy kulszowej (rwa kulszowa gruszkowata), której wiodącym objawem jest silny ból promieniujący do kończyny dolnej.

Do powstania zespołu mięśnia gruszkowatego mogą prowadzić:

  • Urazy pośladka lub biodra, a szczególnie ich stłuczenie na skutek upadku
  • Długotrwałe siedzenie
  • Zaburzenia ruchomości oraz ból stawu krzyżowo-biodrowego.
  • Przykurcze mięśniowe, szczególnie przykurcze zgięciowe w stawach biodrowych
  • Różnica w długości kończyn dolnych
  • Nagły wzrost masy ciała, na przykład w ciąży
  • Operacje stawu biodrowego
  • Zwiększone napięcie mięśniowe, szczególnie po udarach mózgu

Jak zdiagnozować zespół mięśnia gruszkowatego?

Diagnostyka zespołu mięśnia gruszkowatego polega przede wszystkim badaniu fizykalnym. Doświadczony lekarz stosując odpowiednie testy może z dużą trafnością postawić prawidłową diagnozę. Jeżeli chodzi o badania dodatkowe to najistotniejszy jest rezonans magnetyczny kręgosłupa lędźwiowego, który pomaga wykluczyć dyskopatię, jako ewentualną przyczynę objawów pacjenta. Innym, pomocnym badaniem może być neurografia, MRN (and. Magnetic resonance neurography) nerwu kulszowego.

Zespół mięśnia gruszkowatego – leczenie

To, jak leczyć zespół mięśnia gruszkowatego zależy od nasilenia oraz długości trwania objawów. Leczenie polega na fizjoterapii, zastrzykach do mięśnia gruszkowatego, a w rzadkich przypadkach operacji.

Fizjoterapia w leczeniu zespołu mięśnia gruszkowatego

Fizjoterapia polega na rozciąganiu mięśnia gruszkowatego oraz innych mięśni. Rehabilitacja ma też na celu wzmacnianie pozostałych mięśni w celu odciążenia mięśnia gruszkowatego. Pacjenci powinni opanować podstawowe ćwiczenia oraz kontynuować ich wykonywanie w domu. Z uwagi na bardzo głębokie położenie mięśnia, bardzo trudno jest dotrzeć do niego za pomocą masażu, w części przypadków sama fizjoterapia nie jest wystarczającą metodą terapii.

Zastrzyki do mięśnia gruszkowatego

Zastrzyki do mięśnia gruszkowatego jest bardzo skuteczną metodą leczenia, pod warunkiem, że igła zostaje wprowadzona do właściwego miejsca. Mięsień gruszkowaty jest mały oraz jest położony bardzo głęboko. Aby igły precyzyjnie w niego trafiła, potrzebne jest stosowanie technik diagnostyki obrazowej, na przykład fluoroskopii. Iniekcja do mięśnia gruszkowatego powoduje rozluźnienie mięśnia, likwiduje punkty spustowe oraz wygasza zapalenie. Jest to bezpieczny zabieg ambulatoryjny, po którym pacjent idzie do domu. Najczęściej wystarcza jeden taki zastrzyk. Po zabiegu ważne jest rozciąganie mięśnia gruszkowatego.

Leczenie operacyjne zespołu mięśnia gruszkowatego

Leczenie operacyjne wymagane jest bardzo rzadko. Tę metodę terapii stosuje się je w ostateczności. Dostępne są techniki chirurgii minimalnie inwazyjnej.