Dyskopatia: przyczyny, leczenie

Dyskopatia – czym jest?

Dyskopatia jest szerokim terminem odnoszącym się do schorzeń dysku zwanego również krążkiem międzykręgowym.

Co to jest dysk – anatomia

anatomia dysku międzykręgowego

Dyski można porównać do małych poduszek lub napompowanych opon, które znajdują się pomiędzy zbudowanymi z kości kręgami kręgosłupa. Ich głównym zadaniem jest amortyzacja. Część zewnętrzna dysku to tzw. pierścień włóknisty, który niczym opona otacza znajdujące się w środku galaretowate jądro miażdżyste stanowiące wewnętrzne wypełnienie dysku.

Dyskopatia – mechanizm powstawania, patogeneza

W pewnych warunkach pierścień włóknisty ulega osłabieniu, pęka lub ulega wybrzuszeniu.  Znajdując się pod naciskiem masy ciała  jądro miażdżyste ulega uwypukleniu lub wypchnięciu na zewnątrz, najczęściej do kanału kręgowego, powodując ucisk struktur nerwowych lub/i ich chemiczne zapalenie. W obu przypadkach prowadzi to do powstania silnego i uporczywego bólu. Jeśli ucisk na struktury nerwowe jest znaczny,  mogą wystąpić objawy alarmowe takie jak niedowłady, zaburzenia czucia lub kontroli zwieraczy. Zdarza się, że w wyniku przewlekłego uszkodzenia dysku nerwy przewodzące ból zaczynają do niego wrastać, powodując jego zwiększoną wrażliwość na ucisk, co objawia się przewlekłym bólem. Ponieważ na skutek uszkodzenia dysk traci swoją zdolność do amortyzowania sił działających na kręgosłup, stawy kręgosłupa (stawy międzywyrostkowe), (ang. facet joints) muszą dźwigać większy ciężar co prowadzi do ich szybszego zużycia i powstania zmian zwyrodnieniowych, które mogą powodować ból.

Przyczyny dyskopatii

Nadmierne przeciążenie kręgosłupa:

  • Podnoszenie lub przesuwanie ciężarów bez zachowania prawidłowej techniki
  • Długotrwałe i nieergonomiczne obciążanie kręgosłupa, szczególnie z powtarzalną rotacją (skręcaniem) kręgosłupa
  • Otyłość
  • Zaburzenia w budowie kręgosłupa np. skrzywienie kręgosłupa, czyli skolioza

Predyspozycje genetyczne

Pierścień włóknisty zbudowany jest z włókien kolagenowych, których budowa zależy od czynników genetycznych. U niektórych ludzi włókna kolagenu są mniej wytrzymałe i łatwo ulegają uszkodzeniu, co prowadzi do dyskopatii.

Palenie tytoniu

Badania naukowe wykazały, że palacze częściej cierpią na dyskopatię.

Zbyt mała lub nieregularna aktywność fizyczna

Podobnie jak inne struktury w organizmie, nieużywany dysk ulega osłabieniu i staje się bardziej podatny na uszkodzenia.

Objawy dyskopatii

Najczęściej są to objawy rwy kulszowej, lub rwy ramieniowej, czyli ból promieniujący do kończyn wzdłuż korzeni nerwowych, np. ból promieniujący od pośladka przez tylną część uda aż do kostki. Dyskopatia może też powodować lumbago, taki ból występuje z reguł w okolicy chorego dysku. Dolegliwości często zwiększają się przy kaszlu, kichaniu lub schylaniu.

Leczenie dyskopatii

Leczenie farmakologiczne

Najczęściej używa się leków hamujących zapalenie i/lub ból.

Fizjoterapia

Szczególnie pomocne są ćwiczenia zmniejszające nacisk na dysk np. ćwiczenia McKenziego.

Metody minimalnie inwazyjne

W przypadku rwy kulszowej lub ramiennej dobre efekty osiągane są za pomocą zastrzyków nadtwardówkowych.W przypadku bólu czysto dyskogennego mogą mieć zastosowanie metody polegające na termicznym odnerwieniu dysku.

Metody operacyjne

Istnieje technik operacyjnych, najczęściej polegają one na częściowym lub całkowitym wycięciu chorego dysku.

Domowe sposoby na dyskopatię

Najważniejsze są ćwiczenia, jednak te powinny być uprzednio skonsultowane z terapeutą. Należy unikać schylania się i podnoszenia ciężarów. Kiedy już musimy coś podnieść, należy stosować prawidłową technikę. Najczęściej wskazana jest umiarkowana aktywność fizyczna.

Jak zapobiegać dyskopatii

Regularna aktywność fizyczna

Dobra kondycja dysku zależy od tego czy jest on regularnie obciążany. Poprzez regularną aktywność fizyczną dysk wzmacnia się, natomiast siedzący tryb życia sprzyja degeneracji dysku oraz jego urazom podczas obciążania kręgosłupa.

Prawidłowa technika podnoszenia ciężarów

Ważne jest, aby podnosić ciężar za pomocą siły nóg i pośladków, dlatego należy je najpierw ugiąć w biodrach i kolanach. Ciężar należy prowadzić jak najbliżej ciała. Najgorsza dla kręgosłupa jest rotacja kręgosłupa z obciążeniem, należy jej unikać, gdyż sprzyja urazom mięśni i dysku. Przed podnoszeniem większych ciężarów należy należy przeprowadzić rozgrzewkę.

Utrzymywanie prawidłowej masy i kompozycji ciała

Przede wszystkim trzeba wystrzegać się otłuszczenia organizmu. Ciało nie jest stworzone do ciągłego dźwigania zbędnych kilogramów. Masa mięśniowa jest natomiast bardzo pomocna w stabilizacji kręgosłupa. Kluczowe są mięśnie brzucha i dolnego grzbietu.

Regularne rozciąganie

Człowiek jest stworzony, aby poruszać się w określony sposób. Jeśli z pewnych powodów ten mechanizm zostaje zaburzony, nieprawidłowy rozkład sił powoduje przeciążenia i nadmierne zużycie stawów, dysków i mięśni. Brak rozciągania prowadzi do powstania ograniczeń w zasięgu ruchu stawów, co następnie przekłada się na nieprawidłową postawę ciała i wadliwą biomechanikę.